6 nowych rezerwatów przyrody może w najbliższym czasie zostać utworzonych w gminach powiatu wałbrzyskiego. Do 3 czerwca 2026 r. trwają konsultacje planów utworzenia rezerwatów „Nad Zbiornikiem w Dobromierzu” i „Lasy Nad Czyżynką” na terenie Gminy Stare Bogaczowice, a Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu pracuje nad czterema kolejnymi: „Buczyny na Włodarzu”, „Stożek Wielki”, „Osuwiska koło Grzmiącej” i „Dolina Sokołowca koło Sokołowska”.
Na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu trwają konsultacje propozycji utworzenia nowych rezerwatów przyrody i powiększenia istniejących na terenie Nadleśnictwa Jawor, między innymi w obrębie Gmin Stare Bogaczowice. Rezerwat „Nad Zbiornikiem w Dobromierzu” ma mieć powierzchnię 51,61 ha na obszarze miejscowości: Dobromierz, Pietrzyków, Jaskulin i Chwaliszów.
– Obszar rezerwatu składa się z trzech enklaw obejmujących fragmenty dobrze zachowanej świetlistej dąbrowy na skalistych i piarżystych stokach nad zbiornikiem Dobromierz, zarośla kserotermiczne z pozostałościami dawnej flory murawowej (stanowisko zagrożonej perłówki siedmiogrodzkiej), pozostałości kamieniołomu z murawami krzemianowymi (siedlisko 8230) , ściany skalne i urwiska krzemianowe (siedlisko 8220) na skałach zieleńcowych z zanokcicą północną i ciepłolubną flora na piargach. Na uwagę zasługuje również dobrze zachowane, cenne siedlisko przyrodnicze 9180 – jaworzyny i lasy klonowo – lipowe na stokach i zboczach – informuje RDOŚ.
Rezerwat „Lasy Nad Czyżynką” ma mieć obejmować 102,69 ha w miejscowościach: Cieszów, Chwaliszów i Jaskulin.
– Obszar obejmuje lasy zlokalizowane w dolinie potoku Czyżynka. Na uwagę zasługują tu głównie acydofilne dąbrowy termofilne; lasy klonowo – lipowe, kserotermiczne murawy naskalne, rumowiska krzemianowe, zbiorowiska paproci szczelinowych, a także naturalna hydromorfologia nieuregulowanej dolina cieku. Obszar też jest także ostoją licznej herpetofauny, a także ssaków: wydry, orzesznicy, chiropterofauny i innych zwierząt – opisuje RDOŚ.
Uwagi należy zgłaszać do 3 czerwca 2026 r. przez formularz – wypełnioną tabelę na uwagi zamieszczoną pod każdym z rezerwatów (osobno dla każdej propozycji na stronie internetowej RDOŚ we Wrocławiu) przesłaną na adresy: e-mail – sekretariat@wroclaw.rdos.gov.pl; pocztowy – ul. Jana Długosza 68, 51-162 Wrocław; ePUAP: rdos-wroclaw/skrytka; e-Doręczenia: AE:PL-32172-91780-DJHHW-27.
Czekamy na konkrety
Mimo zapowiedzi, na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu do zamknięcia tego wydania Tygodnika DB 2010 nie było jeszcze informacji o konsultacjach dotyczących planów utworzenia kolejnych rezerwatów w gminach powiatu wałbrzyskiego. Przede wszystkim budzących niepokój mieszkańców Gminy Mieroszów rezerwatów „Dolina Sokołowca” i „Osuwiska koło Grzmiącej”.
Przypomnijmy: z informacji przekazanych redakcji Tygodnika DB 2010 przez Gminę Mieroszów wynika, że w piśmie z grudnia 2024 r. RDOŚ we Wrocławiu zapewniała, że nie będzie ustanowiony żaden nowy rezerwat na terenie Gminy Mieroszów. Z kolei Nadleśnictwo Wałbrzych, w odpowiedzi na pytania Tygodnika DB 2010 w sprawie planów utworzenia rezerwatu na terenie Gminy Mieroszów odpowiedziało:
„Obecna forma użytkowania, w tym wyłączenie najcenniejszych drzewostanów i siedlisk z użytkowania (brak prac związanych pozyskaniem drewna), umożliwia ich skuteczną ochronę, przy jednoczesnym podejmowaniu działań w zakresie ochrony czynnej, takich jak przebudowa drzewostanów, zabiegi pielęgnacyjne, restytucja gatunków zagrożonych (Jd), prace w zakresie małej retencji, utrzymanie we właściwym stanie ciągów komunikacyjnych oraz działań prewencyjnych w zakresie ochrony p-poż. Należy również dodać, że zgodnie z opracowaniem wykonanym w roku 2021 (dane według opracowania fitosocjologicznego dla Nadleśnictwa Wałbrzych), dla większości siedlisk naturowych stwierdzono niepogorszenie stanu lub poprawę ich stanu, co jest sprzeczne z opisem przekazanym przez przedstawicieli Klubu Przyrodników, że prowadzona gospodarka leśna zagraża przedmiotom ochrony na terenie projektowanych rezerwatów.”
W związku z tym skierowaliśmy do RDOŚ we Wrocławiu pytania:
– jakie okoliczności wpłynęły na zmianę stanowiska RDOŚ w sprawie utworzenia rezerwatów w Gminie Mieroszów,
– z czyjej inicjatywy RDOŚ podjęła działania w sprawie utworzenia rezerwatów w Gminie Mieroszów,
– jakie konkretnie zasoby naturalne mają zostać objęte ochroną w planowanych rezerwatach „Dolina Sokołowca” i „Osuwiska koło Grzmiącej”.
– W zastępstwie nieobecnego Rzecznika Prasowego RDOŚ we Wrocławiu w odpowiedzi na zapytanie z 4 maja 2026 r. informuję, iż pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska znak WPN.6200.21.2024.DJB z dnia 8 stycznia 2024 r skierowane do Burmistrza Mieroszowa było odpowiedzią na zapytanie dotyczące tworzenia nowych rezerwatów na wniosek Lasów Państwowych w ramach inicjatywy „100 rezerwatów na 100 lecie Lasów Państwowych”. W piśmie tym RDOŚ we Wrocławiu poinformował, iż w ramach ww. inicjatywy w województwie dolnośląskim planowane jest ustanowienie 8 nowych rezerwatów przyrody (utworzono 7 z nich) i na tamten czas nie procedował utworzenia innych rezerwatów. W związku z powyższym na terenie Gminy Mieroszów w ramach ww. inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych” nie został ustanowiony żaden nowy rezerwat przyrody.
Jak wskazano we wcześniejszej odpowiedzi na terenie całego kraju prowadzony jest proces weryfikacji najcenniejszych przyrodniczo obszarów w celu objęcia ich ochroną w ramach rezerwatów przyrody lub innych form ochrony przyrody. Proces weryfikacji prowadzony jest przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska. Obecnie weryfikowane są propozycje rezerwatów przyrody zaproponowane do utworzenia przez ogólnopolską organizację Klub Przyrodników w ramach akcji „Rezerwaty przyrody – czas na comback”. W ramach akcji powstała lista proponowanych rezerwatów nazwana potocznie „shadow list”. Proces weryfikacji ww. listy odbywa się w ramach polecenia Ministerstwa Klimatu i Środowiska od 2025 roku.
Na terenie powiatu wałbrzyskiego, na ww. liście znajduje się 15 propozycji nowych rezerwatów przyrody. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu przeanalizował dotychczas 11 z tych propozycji znajdujących się na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych i do dalszego procedowania pozostawił 4: proponowany rezerwat przyrody „Osuwiska koło Grzmiącej”, „Dolina Sokołowca koło Sokołowska”, „Stożek Wielki” i „Buczyny na Włodarzu”. Aktualnie trwają prace nad ostatecznym przebiegiem granic ww. rezerwatów.
Pierwotna propozycja granic ww. rezerwatów wraz z podstawowymi danymi o obiekcie znajduje się na stronie internetowej Klubu Przyrodników dotyczącej projektu „Rezerwaty przyrody – czas na comeback” https://kp.org.pl/pl/rezerwaty-przyrody-czas-na-comeback/projektowane-i-proponowane-rezerwaty/wojewodztwo-dolnoslaskie . Informacja dostępna jest po kliknięciu na dany obiekt. Zawarta jest tam także krótka informacja o głównych wartościach przyrodniczych. Szczegółowy opis celów ochrony i wartości przyrodniczych poszczególnych rezerwatów zostanie przygotowany na etapie sporządzenia projektu zarządzenia i jego uzasadnienia powołującego dany rezerwat.
Nadmienię także, że granice proponowanych rezerwatów przyrody wyznaczone przez Klub Przyrodników nie są wiążące dla Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, a ostateczne granice zależą od faktycznie istniejących wartości przyrodniczych danego obszaru, które zostały potwierdzone przez specjalistów z RDOŚ, naukowców i przyrodników – napisał Rafał Klodek, Naczelnik Wydziału Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu.
Rezerwat zablokuje budowę oczyszczalni ścieków?
Plany utworzenia rezerwatów niepokoją mieszkańców sołectw Rybnica Leśna i Unisław Śląski w Gminie Mieroszów, na obszarach których mają zostać ustanowione rezerwaty „Osuwiska koło Grzmiącej”, „Dolina Sokołowca koło Sokołowska” i „Stożek Wielki”.
– Nikt z nami utworzenia rezerwatu nie konsultował. A z tego co wiemy, niesie to liczne ograniczenia, jeśli chodzi m.in. o uprawę ziemi, gospodarkę leśną, działania turystyczne. Tymczasem odpowiedzialna za tworzenie rezerwatów Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska niczego nam mieszkańcom, dotąd nie wyjaśniła. Nie było żadnych spotkań czy rozmów. Obawiamy się, że utworzenie rezerwatu przyrody może wpłynąć na nasze codzienne życie i codzienną pracę, z której od lat utrzymujemy nasze rodziny – napisał w liście do redakcji Tygodnika DB 2010 Sołtys Rybnicy Leśnej Tadeusz Wendycz.
W odpowiedzi na pismo sołtysa, RDOŚ odpisała, że informacji udzieli do… 28 maja 2026 r.
– Temat jest skomplikowany i wymaga szerszych konsultacji, w tym z odpowiednimi służbami i organami administracyjnym. Na tym etapie, z uwagi na niewystarczające informacje, nie podejmę się jednak komentarza w tej sprawie. Nie mniej jednak zgadzam się z nadleśnictwem, że aktualna forma ochrony jest wystarczająca – przekazała naszej redakcji Sołtys Unisławia Śląskiego Dorota Skibska.
Sprawa rezerwatów została poruszona podczas kwietniowej sesji Rady Miejskiej Mieroszowa.
– Z różnych rozmów i informacji które posiadam wynika, że masyw Stożka Wielkiego ma być rezerwatem przyrody, aż do drogi między Kowalową i Sokołowskiem. Jeśli faktycznie tak się stanie, budowa oczyszczalni ścieków dla Sokołowska stanie się praktycznie niemożliwa, ponieważ prawo nie pozwala na lokalizację tego typu obiektów na obszarach chronionych – mówił podczas sesji w Mieroszowie Wiesław Mąka, Członek Zarządu Powiatu Wałbrzyskiego, który jest mieszkańcem Sokołowska. – Plan na utworzenie rezerwatu „Dolina Sokołowca” dotyczy m.in. drogi, która prowadzi z Sokołowska do schroniska „Andrzejówka”. Ma objąć, i to dość szeroko, tereny po obu stronach tej drogi. Jeżeli tak by się stało, na tym terenie nie będzie możliwe wyprowadzanie psów, zbieranie grzybów czy jagód. Moim zdaniem jest niedopuszczalne, żeby prowadzenie takich prac odbywało się bez konsultacji ze społecznością lokalną i lokalnym samorządem. A takie prace trwają, wynika to m.in. z odpowiedzi od RDOŚ, którą otrzymał na swoje pismo sołtys Rybnicy Leśnej – mówił Wiesław Mąka.
Na wniosek radnej Mai Sadowy, Rada Miejska Mieroszowa ma zająć się tą sprawą podczas lipcowej sesji.
Mieszkańcy kontra RDOŚ
Mieszkańcy wielu atrakcyjnych przyrodniczo terenów w Polsce, sprzeciwiając się tworzeniu rezerwatów przypominają, że planowane obszary i tak są często już objęte ochroną. Tak jest między innymi w Rybnicy Leśnej i w Gminie Krasnopol na Podlasiu, gdzie pod koniec 2025 r. roku ludzie głośno protestowali przeciwko planowanemu utworzeniu tam przez RDOŚ rezerwatu przyrody „Ślizy i Gaciszki”. W ciągu zaledwie kilku dni mieszkańcy Gminy Krasnopol i powiatu sejneńskiego złożyli pod petycją do premiera ponad 900 podpisów. Poparli ich miejscowi radni, którzy przyjęli negatywną opinię na temat planowanego rezerwatu argumentując, że tereny są już objęte różnymi formami ochrony przyrody, m.in. obszarem Natura 2000, czy Obszarem Chronionym Krajobrazu Pojezierza Sejneńskiego i kolejne obostrzenia są „zbędne i uciążliwe dla lokalnej społeczności”.
O konsekwencjach utworzenia rezerwatu przekonał się pszczelarz z okolic rezerwatu „Bliżyńskie Lasy Naturalne”, utworzonego na terenie trzech gmin: Bliżyn, Łączna oraz Suchedniów w województwie świętokrzyskim. W 2025 r. musiał zabrać ule z pszczołami z lasu, w którym ustanowiono rezerwat przyrody, ponieważ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska uznała, że ule są „urządzeniami technicznymi”, których – bez specjalnego zezwolenia – w rezerwacie być nie może. Urzędnicy uznali, że pszczoły hodowlane stanowiły zbyt dużą konkurencję dla pszczół dzikich, które w rezerwacie są chronione.
Robert Radczak