3 czerwca 2026 r. zakończyły się konsultacje planów utworzenia rezerwatów „Nad Zbiornikiem w Dobromierzu” i „Lasy Nad Czyżynką” na terenie Gminy Stare Bogaczowice, a do 22 czerwca 2026 r. rezerwatów: „Stożek Wielki”, „Osuwiska koło Grzmiącej” i „Dolina Sokołowca koło Sokołowska” w Gminie Mieroszów oraz „Zamkowa Góra” w Wałbrzychu. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu pracuje także nad kolejnym – „Buczyny na Włodarzu”. Te plany niepokoją mieszkańców gmin, samorządowców oraz działaczy PTTK.
Na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu https://www.gov.pl/web/rdos-wroclaw/regionalna-dyrekcja-ochrony-srodowiska-we-wroclawiu zostały opublikowane do konsultacji propozycje utworzenia nowych rezerwatów przyrody i powiększenia istniejących na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych, w obrębie gmin: Głuszyca, Mieroszów i Wałbrzych. Rezerwat „Dolina Sokołowca” ma obejmować 120,97 hektarów na terenie sołectw Sokołowsko i Rybnica Leśna w Gminie Mieroszów, rezerwat „Osuwiska koło Grzmiącej” ma obejmować 99,31 ha w sołectwach Grzmiąca w Gminie Głuszyca i Rybnica Leśna w Gminie Mieroszów, rezerwat „Stożek Wielki” ma objąć 106,73 ha w sołectwach Unisław Śląski i Sokołowsko w Gminie Mieroszów, a rezerwat „Zamkowa Góra” ma być na obszarze 12,33 ha w dzielnicy Glinik w Wałbrzychu.
– Prosimy o zapoznanie się z mapami proponowanych rezerwatów przyrody i informacjami o danym obiekcie oraz przesłanie ewentualnych uwag i opinii do 22 czerwca 2026 r. Uwagi należy zgłaszać poprzez formularz – wypełnioną tabelę na uwagi zamieszczoną pod każdym z rezerwatów (osobno dla każdej propozycji) przesłaną w dowolny sposób na poniższe adresy: e-mail: sekretariat@wroclaw.rdos.gov.pl; pocztowy: ul. Jana Długosza 68, 51-162 Wrocław; ePUAP: rdos-wroclaw/skrytka; e-Doręczenia: AE:PL-32172-91780-DJHHW-27. Po zakończeniu konsultacji Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu przeanalizuje przekazane uwagi i opinie. Odniesienie do uwag zostanie zawarte w raporcie, który będzie opublikowany na stronie internetowej dyrekcji – informuje RDOŚ we Wrocławiu.
W ten sam sposób należy do 3 czerwca 2026 r. zgłaszać uwagi do planów utworzenia rezerwatów „Nad Zbiornikiem w Dobromierzu” i „Lasy Nad Czyżynką” na terenie Nadleśnictwa Jawor w obrębie Gminy Stare Bogaczowice. Przypomnijmy: rezerwat „Nad Zbiornikiem w Dobromierzu” ma mieć powierzchnię 51,61 ha na obszarze miejscowości: Dobromierz, Pietrzyków, Jaskulin i Chwaliszów, a rezerwat „Lasy Nad Czyżynką” ma mieć obejmować 102,69 ha w miejscowościach: Cieszów, Chwaliszów i Jaskulin.
Wystarczająca ochrona
O plany utworzenia rezerwatów na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych zapytaliśmy nadleśniczego Jarosława Zająca.
– Nadleśnictwo, jako zarządca terenu, proszony był przez RDOŚ o przesłanie opinii, którą otrzymał. Stanowisko nadleśnictwa nie jest jednak wiążące dla RDOŚ. Powołanie rezerwatu jest wyłączną prerogatywa Dyrektora RDOŚ i następuje w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia. Obecna forma użytkowania, w tym wyłączenie najcenniejszych drzewostanów i siedlisk z użytkowania (brak prac związanych pozyskaniem drewna), umożliwia ich skuteczną ochronę, przy jednoczesnym podejmowaniu działań w zakresie ochrony czynnej, takich jak przebudowa drzewostanów, zabiegi pielęgnacyjne, restytucja gatunków zagrożonych (Jd), prace w zakresie małej retencji, utrzymanie we właściwym stanie ciągów komunikacyjnych oraz działań prewencyjnych w zakresie ochrony p-poż. Należy również dodać, że zgodnie z opracowaniem wykonanym w roku 2021 (dane według opracowania fitosocjologicznego dla Nadleśnictwa Wałbrzych), dla większości siedlisk naturowych stwierdzono niepogorszenie stanu lub poprawę ich stanu, co jest sprzeczne z opisem przekazanym przez przedstawicieli Klubu Przyrodników, że prowadzona gospodarka leśna zagraża przedmiotom ochrony na terenie projektowanych rezerwatów – napisał Nadleśniczy Nadleśnictwa Wałbrzych Jarosław Zając w odpowiedzi na pytania Tygodnika DB 2010.
Obawy samorządowców
Plany utworzenia rezerwatów niepokoją mieszkańców powiatu wałbrzyskiego oraz samorządowców. Na łamach Tygodnika DB 2010 swoje obawy wyrazili: Sołtys Rybnicy Leśnej Tadeusz Wendycz oraz Sołtys Unisławia Śląskiego Dorota Skibska. A teraz głos w tej sprawie zabrał także Członek Zarządu Powiatu Wałbrzyskiego Wiesław Mąka.
– Z ogromną ulgą przyjąłem informację, że Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu ogłosiła rozpoczęcie konsultacji społecznych w sprawie nowych rezerwatów przyrody na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych. Dotychczasowe informacje na temat projektowanych rezerwatów były niepewne, niepełne, można było odnieść wrażenie, że próbuje się prace nad tworzeniem rezerwatów utajnić. Jedyna informacja uzyskana oficjalnie przez Zarząd Powiatu Wałbrzyskiego, którego jestem członkiem, uzyskana pismem RDOŚ z dnia 20 marca 2026 roku brzmiała „Proces weryfikacji nowych rezerwatów przyrody będzie trwał do końca 2027 roku, obecnie dotyczy jedynie Lasów Państwowych”. W mediach pisano o tym niewiele i informacje były niedokładne, np. o proponowanym rezerwacie „Dolina Sokołowca” pisano, że znajduje się koło Rybnicy Leśnej, gdy w rzeczywistości chodzi o obszar zamykający od wschodu kotlinę Sokołowska w kierunku schroniska „Andrzejówka”. Dla mnie pierwszym oficjalnym potwierdzeniem tworzenia nowych rezerwatów w naszym powiecie jest pismo do Pana Tadeusza Wendycza, Sołtysa wsi Rybnica Leśna, z 19 maja br. wymieniające cztery lokalizacje – „Potok Sokołowca”, „Stożek Wielki”, „Osuwisko koło Grzmiącej”, „Buczyny na Włodarzu”. Ogłoszenie przez RDOŚ konsultacji to dobra wiadomość, nie ma skutecznej ochrony czegokolwiek bez akceptacji społecznej, przede wszystkim mieszkańców. Tworzenie kolejnych form ochrony bez brania pod uwagę opinii ludzi, którzy tam mieszkają jest czymś, co nie powinno mieć miejsca. Jako mieszkaniec Sokołowska (od urodzenia), miałem możliwość przez ponad pięćdziesiąt lat obserwować zmieniające się środowisko przyrodnicze. To fascynujący i ciekawy proces, którego punktem zwrotnym było ustanowienie lasów, lasami ochronnymi i utworzenie w 1998 roku Parku Krajobrazowego Sudetów Wałbrzyskich. Obecny, bogaty stan środowiska przyrodniczego opisany w uzasadnieniu tworzenia rezerwatów to rezultat tych dwóch przełomowych decyzji z końca lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Te blisko trzydzieści lat pokazało, że była to decyzja nie tylko słuszna ale również wystarczająca. Wnioski jakie ja wyciągam są takie by wprowadzając nową formy ochrony jaką są rezerwaty nie zaszkodzić temu co zostało osiągnięte. Stare polskie powiedzenie mówi, że lepsze jest wrogiem dobrego, pamiętajmy o tym. Ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów i składników przyrody. Te cele zostały osiągnięte i moim zdaniem utworzenie na tym obszarze rezerwatów przyrody oznacza odejście od działań, które przyniosły dobry rezultat. W informacji RDOŚ o rozpoczęciu konsultacji brakuje określenia celu ochrony, to sprawia trudność sformowania uwag co do celowości tworzenia rezerwatów. Przecież ustawa o ochronie przyrody rygorystycznie określa ograniczenia obowiązujące w rezerwacie i nie wymienienie ewentualnych odstępstw od tych obostrzeń oznacza całkowitą zmianę dostępie do tych terenów. To bardzo ważne bo obszary objęte proponowanymi rezerwatami są licznie odwiedzane przez turystów i mieszkańców. W piśmie do Zarządu Powiatu Wałbrzyskiego RDOŚ we Wrocławiu informowała, że rezerwaty projektowane są w ramach akcji „Rezerwaty przyrody – czas na comeback”, nasuwa się pytanie do jakich czasów ma być ten „comeback”? Tego co było 150 lat temu, tego co było 400 lat temu, czy do czasów przed zagospodarowaniem tych terenów przez człowieka? Na przykład Sokołowsko to miejscowość szczególnie położona między szczytami gór utworzonych w różnych okresach geologicznych. Z wyjątkowym klimatem udokumentowanym przez PAN, którego wyjątkowość została przeszłości zauważona i w kotlinie utworzono uzdrowisko klimatyczne. Dla wielu gości Sokołowska oznaczało to powrót do zdrowia, a nawet pobyt tutaj ratował im życie. To wyjątkowe położenie powinno służyć podobnie jak w przeszłości naturalnemu wzmacnianiu odporności ludzi. Powinniśmy podejmować decyzje by jak najwięcej osób mogło przebywać w takim klimacie. Utworzenie rezerwatów ograniczy dostęp do tych terenów – napisał Członek Zarządu Powiatu Wałbrzyskiego Wiesław Mąka w liście do redakcji Tygodnika DB 2010.
Zarząd Powiatu Wałbrzyskiego od kilku tygodni zabiega o zorganizowanie spotkania wszystkich zainteresowanych sprawą tworzenia rezerwatów.
– Zwróciliśmy się w tej sprawie do RDOŚ we Wrocławiu i czekamy na odpowiedź – dodaje Wisław Mąka.
Co z turystyką?
Planami utworzenia aż 7 rezerwatów na terenie powiatu wałbrzyskiego zaniepokojony jest także Zarząd PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej.
– PTTK z uznaniem odnosi się do działań służących ochronie najcenniejszych walorów przyrodniczych regionu. Jednocześnie wyrażamy zaniepokojenie skalą planowanych zmian, ponieważ w krótkim czasie na terenie powiatu wałbrzyskiego ma powstać kilka nowych rezerwatów, obejmujących obszary od lat udostępnione turystom. Naszym zdaniem proces tworzenia nowych form ochrony przyrody powinien być poprzedzony szerokimi konsultacjami z organizacjami społecznymi, samorządami i środowiskiem turystycznym. Dotychczas nie prowadzono z PTTK bezpośrednich rozmów dotyczących wpływu planowanych rezerwatów na funkcjonowanie istniejących szlaków turystycznych oraz organizację imprez krajoznawczych. Obawiamy się, że kolejne ograniczenia mogą utrudnić rozwój turystyki pieszej, rowerowej i krajoznawczej, która od dziesięcioleci jest ważnym elementem promocji i rozwoju regionu. Powiat wałbrzyski należy już do obszarów o wysokim stopniu objęcia różnymi formami ochrony przyrody, dlatego każda nowa decyzja powinna uwzględniać również potrzeby mieszkańców, turystów oraz organizacji społecznych. PTTK stoi na stanowisku, że ochrona przyrody nie powinna prowadzić do stopniowego ograniczania dostępności gór i lasów dla odpowiedzialnej turystyki. Istniejące szlaki turystyczne powinny zostać zachowane, a ewentualne ograniczenia powinny być wprowadzane wyłącznie tam, gdzie istnieją jednoznaczne przesłanki przyrodnicze. Uważamy, że skuteczna ochrona przyrody jest możliwa bez tworzenia nadmiernych barier dla ruchu turystycznego. Dlatego oczekujemy szczegółowego przedstawienia planowanych ograniczeń oraz rzeczywistego dialogu z organizacjami zajmującymi się turystyką i krajoznawstwem przed podjęciem ostatecznych decyzji – napisał w piśmie skierowanym do redakcji Tygodnika DB 2010 Zarząd PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej, reprezentowany przez prezesa Romana Ludwiczuka.
RDOŚ nie odpowiada
O opinie o planach utworzenia kolejnych rezerwatów poprosiliśmy włodarzy gmin, w których mają powstać nowe obszary ochrony.
– Gmina Mieroszów dotychczas nie była informowana przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska we Wrocławiu o planach utworzenia rezerwatów Dolina Sokołowca, Stożek Wielki, Osuwiska koło Grzmiącej oraz o ograniczeniach, które może wywołać ustanowienie rezerwatu i jej otuliny. (…) Po uzyskaniu informacji od Pana Redaktora o tym, że aktualnie toczy się procedura dotycząca utworzenia rezerwatów przyrody, które miałyby obejmować obszar Sołectw Rybnica Leśna i Unisław Śląski, Burmistrz Mieroszowa w dniu 28.04.2026 r. wystąpił do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu z kolejnym pismem zawierającym zapytanie na jakim etapie znajduje się obecnie procedura ustanawiania wspomnianych form ochrony przyrody na terenie Gminy Mieroszów. Ponadto mając, na uwadze potrzebę rzetelnego informowania społeczności lokalnej, zwróciliśmy się również do RDOŚ-u z prośbą o udostępnienie ewentualnych map planów lub innych materiałów graficznych przedstawiających proponowane granice obszarów przeznaczonych do objęcia ochroną rezerwatową. Niestety, po dziś dzień Gmina Mieroszów nie otrzymała jakiejkolwiek odpowiedzi na wspomniane pismo. Dopiero informacja przesłana przez Pana Redaktora ze wskazanym linkiem do komunikatu o rozpoczęciu konsultacji społecznych w sprawie nowych rezerwatów przyrody na ternie Nadleśnictwa Wałbrzych, pozwoliła nam na rozpoczęcie rzetelnego zapoznania się i przeprowadzenia dogłębnej analizy z propozycjami zamieszczonymi na stronie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu zawierających informacje o objęciu obszarów ochroną rezerwatową terenów należących do Lasów Państwowych a znajdujących się w miejscowościach Sokołowsko, Rybnica Leśna oraz Unisław Śląski. (…) Jednak, niezależnie od wniosków wypracowanych po przeanalizowaniu map oraz danych przez urząd, w związku z ogłoszeniem przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska we Wrocławiu konsultacji społecznych dla projektowanych nowych rezerwatów przyrody w województwie dolnośląskim na terenie Nadleśnictwa Wałbrzych, Gmina Mieroszów zachęca, zainteresowane osoby, do aktywnego uczestnictwa w tych konsultacjach poprzez wypełnianie formularzy zamieszczonych pod każdym z proponowanych rezerwatów i przesyłanie swoich uwag oraz opinii na adres RDOŚ-u w terminie do dnia 22.06.2026 r. – napisał do naszej redakcji Kierownik Referatu Ochrony Środowiska i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego w Mieroszowie Andrzej Mielczarek.
Do zamknięcia tego wydania Tygodnika DB 2010 nie dostaliśmy odpowiedzi od pozostałych gmin.
Robert Radczak