Okruchy wspomnień

Polecamy2 marca, 2015

stanislaw michalikPozwolę sobie dzisiaj na zwierzenia bardzo osobiste, ale myślę że sam wątek biograficzny nie jest tu najważniejszy, lecz wypływające z niego wnioski. A ponadto mam nadzieję, że tym sposobem zyskam jeszcze większą sympatię moich Czytelników.

Przeglądając stary numer „Literatury” z lutego 2000 roku (parę numerów z tego roku udało mi się przechować z uwagi, że było to początek nowego stulecia) natknąłem na wiersz „Rada starego jogina” Łukasza Nicpana, wiersz, który natchnął mnie do wspomnień z dzieciństwa.

Oto pełny tekst wiersza:

 

 

 

Tak w telewizji radził stary jogin:

jeśli chcesz dożyć sędziwego wieku

jeszcze raz przeżyj jeden dzień z dzieciństwa

godzinę po godzinie, minutę po minucie

odgrzebując spod gruzu wspomnień

 

wytężam pamięć, opuszczam powieki

przygasa światło w lożach półkul obu

cichnie dyskretne kasłanie lektorów

w czyjejś lornetce ćmi połysk ostatni

następnie ciemność z wolna się rozjaśnia

 

rozwibrowawszy mydliny w miednicy

babka z rozmachem w gąszcz pokrzyw je chluśnie

pokrzywy zasyczą się pianą w szeleście –

i na tym scena nagle się urywa

 

co było dalej?

co było na obiad?

prażuchy?

zupa ta czy może tamta?

 

nic nie pamiętam

tylko te mydliny

i szelest pokrzyw

 

nie dożyję setki

 

Wytężam pamięć. Usiłuję przywołać obrazy z dzieciństwa. Inny poeta, Tymoteusz Karpowicz, nazwał je pięknie – powidoki. Niestety, znalazły się już teraz za podwójną zasłoną. Jedna zasłona to upływ lat, wielu dziesiątków lat, druga, to zużycie pamięci. Obie działają jak gruba kurtyna, której nie można ruszyć.

Ale przy wzmożonym wysiłku coś tam się wyłania.

To piękna, duża wieś na Ziemiach Odzyskanych. Nasz dom murowany, prawie że nowy, obok stodoła, obora, a za nimi ogród z drzewkami owocowymi, krzewami porzeczek i agrestu, grządkami warzyw i kwiatów. Ten powidok jest całkiem wyraźny, namacalny, nie uległ degresji czasu. Mam przed oczyma wieś nad rzeką i pola, i łąki, i pobliski lasek z boiskiem sportowym, gdzie kopaliśmy piłkę.

Moje wspomnienia, zdaję sobie z tego sprawę, są na dzisiejsze czasy tak anachroniczne, że aż wstyd o nich mówić. Jeśli powiem, że do pierwszej klasy szkoły powszechnej w mojej wsi poszedłem „uzbrojony” w tabliczkę ebonitową do pisania i specjalny rysik, to oczywiście nikt w to nie uwierzy. A moje okruchy wspomnień wskazują, że pełny kałamarz i obsadkę z metalowym piórkiem użytkowałem dopiero w klasie trzeciej. Podłogi w szkole były pokryte tak zwanym pyłochłonem, czyli były wymoszczone czarną mazią. Wchłaniała ona nie tylko kurz, ale była też odporna na rozlewany dość obficie atrament, cieknący strumykami z dębowych ław szkolnych. Na przerwach graliśmy na podwórku „szmacianką”, czyli imitacją piłki zrobionej z mocno związanej szmaty. W ogóle prawdziwa piłka skórzana była moim niedościgłym marzeniem. Skończyłem szkołę powszechną i dalej marzyłem o tym, że może kiedyś uda mi się zaimponować kolegom prawdziwą piłką. W szkole średniej było już lepiej, bo mogliśmy na „wuefie” i na zajęciach sportowych grać prawdziwymi piłkami.

Pognaliśmy niewyobrażalnie daleko do przodu. Dziś sześciolatki idą do szkoły też z tabliczkami, tylko one noszą nazwę tablety. Zamiast „Elementarza” Falskiego MEN powinien umieścić w Internecie pierwszą książkę do nauczania informatyki. W ogóle nasza szkoła w porównaniu do postępów techniki jest tak samo zacofana jak ta tuż po wojnie, nawet jeśli to było na Ziemiach Odzyskanych.

Takie jak wyżej wspomnienia budzą nie tylko zdziwienie, ale i nieufność. „On to chyba wymyślił, praczłowiek, nie z tego wieku. Ileż on może mieć lat? Chyba ze sto, albo i więcej…” Nie, nie mam jeszcze setki i jej nie osiągnę. Przecież z cytowanego powyżej wiersza wiem już co powiedział jogin. Niestety, nie pamiętam szczegółów ani jednego całego dnia z dzieciństwa. Tylko wyrywki.

Ale ponieważ nie pamiętam, więc przestaję się martwić tym, że nie dożyję setki. Życie bez pamięci to wegetacja. Nie chcę wegetować. Zresztą nie mam w tej sprawie nic do gadania. Będzie to, co będzie.

Moim sędziwym słuchaczom proponuje jednak, próbujcie odświeżać swoje wspomnienia z minionych lat. Nie poddawajcie się upływowi czasu i zamieraniu pamięci. Zróbcie taki test – jeden, dwa, trzy zapamiętane od początku do końca dni z dzieciństwa. Jeśli się uda, to będziecie mieli pozytywne poczucie, że jeszcze sporo lat życia przed wami. A jeśli to się działo tutaj, u nas, na ziemi wałbrzyskiej, dajcie sygnał do powiatu i bądźcie pewni, odwiedzi was Łukasz Kazek. Ten sympatyczny młodzieniec z Walimia potrzebuje „eksponatów” do muzeum mówionego powiatu wałbrzyskiego. Podzielcie się z nim swymi wspomnieniami, utrwalicie je na taśmie. To bardzo ludzkie, nobilitujące. Pomyślcie, jeszcze za życia i już w muzeum. Miłych wspomnień i satysfakcji po spotkaniu z interlokutorem!

Stanisław Michalik

Tagi: ,